Białko jest znane jako podstawowy składnik odżywczy organizmu. By prawidłowo funkcjonować musimy dostarczyć jego odpowiednią ilość, ponieważ proteiny odgrywają wiele ważnych ról w reakcjach chemicznych organizmu. Tak samo jak niedobór, również niebezpieczny jest nadmiar. Jakie są normy? Co zawiera najwięcej białka? Odpowiedź znajdziesz w tym artykule.

 

Charakterystyka białek

 

Białka są najważniejszym składnikiem budowy organizmów żywych i stanowią około 20% masy ciała człowieka. Należą do związków wielkocząsteczkowych, ich budowa jest skomplikowana, zbudowane są z α-L aminokwasów. Położenie grupy aminowej w pojedynczym aminokwasie oznacza symbol α-L i determinuje jego biologiczną przydatność.  Białka zwierzęce składają się 20 aminokwasów,  dzielimy je na te których organizm nie potrafi samodzielnie wytworzyć (egzogenne)  oraz te które są syntetyzowane przez organizm (endogenne) wytwarzane są one w organizmie przy odpowiedniej ilości aminokwasów egzogennych.

Do aminokwasów egzogennych należą: treonina, leucyna, lizyna, metionina, izoleucyna, tryptofan, walina, oraz fenyloalanina. Jest nim również  histydyna, aminokwas produkowany w organizmie lecz u dzieci z niewystarczających ilościach.

Aminokwasy endogenne:  asparagina alanina kwas glutaminowy kwas asparaginowy i seryna.  Aminokwasami niezbędnymi są:  cysteina, glutamina, glicyna, tyrozyna, prolina, oraz arginina.  łączą one się ze sobą wiązanie peptydowe gdy ich ilość cząsteczce przekracza wartość 100.

 Białka różnią się między sobą kształtem, budową chemiczną, oraz funkcjami.  Stanowią elementy budulcowe, enzymy, hormony,  białka błon komórkowych, pełnią funkcję transportowe, ochronne i biorą udział w skurczu mięśni.

 

Zapotrzebowanie na białko

 

U zdrowego, normalnie funkcjonującego człowieka, o prawidłowej masie ciała, dzienne zapotrzebowanie na białko wynosi 0.9g na 1kg masy ciała.  przy wadze 80 kg będzie to 72 g białka na dzień.  Zwiększone zapotrzebowanie na białko posiadają osoby uprawiające sporty wytrzymałościowe, jak i siłowe, dla nich dawka dodatkowych protein jest niezbędna i silnie uzależniona od rodzaju, intensywności, oraz długości treningu.

 

 

  • sporty wytrzymałościowe 1,2- 1,4 g białka na 1 kg masy ciała.
  • chęć utraty tkanki tłuszczowej 1,6- 2,0 g na 1kg masy ciała.
  • sporty szybkościowo siłowe  1,4- 1,8 g/kg m.c.
  • wzrost masy mięśniowej  1,8-  2,0 g/kg m.c.

 

Rola białek, niedobór i nadmiar

 

Aby otrzymać prawidłowe funkcjonowanie organizmu dostarczenie białka jest niezbędne. Służą one do odbudowy zużywających się tkanek, są podstawowym składnikiem krwi, wchodzą w skład ciał odpornościowych, stanowią nośnik składników mineralnych oraz witamin, biorą udział w regulacji ciśnienia krwi,  oraz utrzymują właściwe pH płynów ustrojowych.  białka w ciele człowieka wynosi od 10-14 kg,  a w ciągu doby  minimum 300 g ulega wymianie (syntezie).

 


Nadmiar białka

Wraz z nadmiarem białka w diecie organizm skazany jest na konieczność wydalanie azotu z organizmu, który nie zostaje wykorzystany do budowy białek. Zostaje on przetworzonych mocznik oraz amoniak które obciążają wątrobę i nerki,  które są odpowiedzialne za jego neutralizację. Zwiększa się ryzyko  choroby kamienicy nerkowej,  oraz osteoporozy,  która jest następstwem przyspieszonej filtracji i wydalaniem składników mineralnych, spowodowany nadmierną ilością białka w organizmie.

 

Niedobór białka

Poprzez niedobór białka w organizmie zostaje zahamowany wzrost oraz jego rozwój,  zmniejszona zostaje odporność, nie możliwa jest regeneracja i odbudowa tkanek np gojenie się ran. Najbardziej niebezpiecznym następstwem niedoboru białek jest choroba kwashiorkor, najczęściej występująca w krajach trzeciego świata. Poprzez daleko posunięte niedożywienie białkowe  zahamowany jest wzrost, dojrzewanie, występuje brak łaknienia uszkodzenie wątroby i silna apatia.  Niedobory białka najbardziej niebezpieczne są one dla dzieci i kobiet w ciąży.

 

Zawartość białka w produktach

 

Oceń nas!
Głosy
5 based on 21 votes